nieuws–12 oktober 2023 – geschreven door:Joep van der Wal

Een financiële beloning voor een ecosysteemdienst:  hoe werkt dat? En is dat wel oké?

Voedselbos verkoopt koolstof

Een omstreden onderwerp: de uitgave van koolstofcertificaten, ook bekend als carbon removal units, cleanup credits of impact credits.

Ja, we willen als voedselbosbeweging meer financiële middelen aantrekken, maar nee, we willen niet dat bedrijven onbezonnen doorgaan met uitstoten, schuilende achter claims van compensatie. En we willen al helemaal niet dat er claims worden gemaakt die achteraf reputatieschade teweeg brengen voor de voedselboswereld. 

Het is dus noodzakelijk voorzichtig om te gaan met dit onderwerp. Wie koopt deze koolstofcertificaten? En hoe werkt de bepaling van het aantal credits voor een voedselbos?

Tijd voor een pilot.

Want ja, de mogelijk volledige financiering van plantgoed, en op termijn ecosysteemdiensten in de bredere zin, dat is interessant. Zeker door het verdienmodel van voedselbossen waarbij de eerste echte volumes oogst pas na zeven jaar gerealiseerd worden.

Samen met ONCRA, dé boekhouder van koolstofcertificaten voor natuurlijke opslagprojecten, gaan we op onderzoek. Want het bepalen van koolstofopslag op voorhand is best een uitdaging. Er zijn namelijk verschillende grondsoorten en uitgangssituaties, en daarmee verschillende hoeveelheden koolstof die een voedselbos extra vast kan leggen. Deze willen we wel graag voorspellen en niet achteraf bepalen, want het is van belang om nu al een ronde credits uit te geven en niet pas over 20 jaar.

Stap 1: Methodologie voor uitgifte

Dus kwamen we tot een systeem. Een grondmonster van het te realiseren voedselbos, een grondmonster van een gezond volwassen bos uit de buurt en een satellietmeting van het perceel. Het verschil hiertussen is de opslagcapaciteit van het project. Vervolgens passen we verschillende veiligheidsmechanismen zoals reserves en meetmomenten toe om te voorkomen dat realisatie en uitgifte niet overeenkomen.

Stap 2: Methodologie voor verkoop

Betekent dat vervolgens dat iedereen certificaten kan kopen om een ‘carbon neutral’ uitspraak te doen? Nee, zeker niet. Hiervoor bestaan de Oxford principes. In het kort komen die er op neer; wat doet de koper aan reductie? Welke plannen zijn er voor de toekomst? En is dat alles significant genoeg om aan te vullen met de aankoop van certificaten? Ja, we verlangen naar een uitstoot van nul, maar dit kan vaak simpelweg (nog) niet. Dus wanneer een organisatie of individu bereid is opslag te realiseren voor die uitstoot, moedigen we dat zeker aan. 

Stap 3: Verkoop

Vervolgens is het zaak niet alleen de opslag, maar ook de verkoop te realiseren. En daar zijn we nu aangekomen. Stichting Bosnodig en Voedselbos Benthuizen doen mee met de pilot. Alle metingen zijn genomen, de benodigde documenten zijn goedgekeurd en de certificaten zijn uitgegeven. Je kunt alle informatie, verificatiedocumenten en de credits zelf vinden via de links hieronder.

Door dit proces te doorlopen geeft deze pilot inzicht in de potentie van koolstofcertificaten voor de voedselboswereld. Hoe komen we tot een accuraat maar schaalbaar systeem? Hoe waarborgen we de toegankelijkheid voor kleinere bossen? En hoe optimaliseren we zowel de financiële, als niet-financiële opbrengsten? Want het dichter bij elkaar brengen van voedselbossen en organisaties vergroot bewustwording, samenwerkingen en afzet. 

Tot zover een inleiding in het onderwerp. Hieronder nog een aantal veelgestelde vragen. Mocht je vragen hebben, neem dan contact op via de mail: joep@voedseluithetbos.nl

Voor de ondergrondse opslag meten we de organische stof tot op 30 centimeter diep onder de humuslaag. Soms vertaalt dit zich naar 9 gram koolstof per kilogram in zandgrond, tot wel 60 gram op veen.

Grondmonstermeting Voedselbos in spe

Dit gebeurt aan de hand van een Lidar satellietmeting die de bovengrondse biomassa schat. Deze is vervolgens om te rekenen naar vastgelegde koolstof.

Koolstofmeting Satelliet

Er zijn twee markten. De gereguleerde markt waarbij industrieën certificaten kopen om aan opgelegde quota te voldoen (niet voor ons toegankelijk) en de vrijwillige markt waarbij organisaties of individuen certificaten kopen om bijvoorbeeld zelf opgelegde duurzaamheidsdoelstellingen te behalen. Voor de gereguleerde markt ligt de huidige prijs op €59 in de EU. De vrijwillige markt varieert sterk op basis van de kwaliteit van de credit. De Rabobank noteert €35 voor recente transacties van buitenlandse projecten, t.o.v. ONCRA met 100 euro voor lokale projecten hier in Nederland. Door de ontzettend hoge kwaliteit, en vele extra bijdragen aan de duurzaamheidsdoelstellingen van de VN, mikken we voor voedselbossen op minimaal 89 euro per ton CO2. 

Voor bovengrondse opslag is 125 ton / ha gemeten door het NMVB. Dit betreft een 23 jaar oud voedselbos.

Ondergronds varieert de opslag ontzettend. Zeer realistisch is in veel gevallen een extra opslag van 5 gram organische koolstof / kg. Dit vertaalt zich naar  mogelijk 83 ton CO2, afhankelijk van de absolute waardes. Aanvullend kan de extra opslag ook zomaar drie keer zo hoog, laag of zelfs negatief zijn.

Hierbij de berekeningen van Voedselbos Benthuizen en Bosnodig.

De huidige methodologie is op alle vlakken conservatief om ruimte open te houden voor aanpassingen.

Een toelichting op onderstaande afbeelding:

  • De te realiseren opslag per hectare (239 ton Co2) en voor het totale project (287 Co2)
  • Gevolgd door een aftrek van 20% voor de uitstoot nodig om het project zelf te realiseren: 229 ton Co2
  • De eerste twaalf jaar opslag worden vrijgegeven. Bij realisatie van de doelstelling komen ook de overige 8 jaren en de holding pool vrij.

 

Carbon Credit Calculation ONCRA VuhB

Zoals in de vragen hierboven te lezen is varieert de opbrengst sterk. Het voorbeeld hierboven met een prijs van €89 per credit vertaalt naar een initiële verkoopronde ter waarde van €9.790. Maar, het is zeker niet uitzonderlijk wanneer het maar de helft bedraagt.

Enerzijds willen we natuurlijk koolstofcertificaten toegankelijk maken voor zowel de kleine als de grote voedselbossen. Anderzijds is kwaliteitsbewaking van belang. Is het project wel een voedselbos? En in wat voor constructie is de grond ondergebracht? Deze en andere veiligheidsmechanismen, die ook op grotere schaal efficiënt controleerbaar moeten zijn, zijn in ontwikkeling.

Dat kan via onsets.org.

ONCRA is een Een Open Natural Carbon Removal Accounting-framework dat de verwijdering en opslag van koolstofdioxide mogelijk maakt. Door middel van het certificeren, en daarmee monetiseren van koolstofopslag, ondersteunt ONCRA de 500 miljoen boeren, bouwers, en zeehelden die klimaatverandering terugdraaien. Alle projecten die ONCRA ondersteunt, zijn gebaseerd op de natuur en hebben positieve effecten op de integriteit van ecosystemen. “Let’s double nature”

Voedsel uit het Bos heeft tot nu toe bijgedragen aan de ontwikkeling van de methodologie, de uitvoering hiervan en de opzet voor de verkoop van de certificaten. Op termijn willen wij blijven bewaken dat kleinere bossen mee kunnen doen. Bijvoorbeeld door het poolen van certificaten om deze collectief aan grotere afnemers aan te kunnen bieden.

ONCRA rekent 7% voor de transactie. De bijdrage aan de vereniging Voedsel uit het Bos, is tot op heden op donatiebasis.