Vier makkelijke, wetenschappelijk gefundeerde en gratis te gebruiken online meetinstrumenten helpen de community en de wetenschap wijzer worden.

Meet de oogsten van jouw voedselbos en help de wetenschap!

Heb of beheer jij een voedselbos? En wil je weten hoeveel jouw bos oplevert? Dan is dit de tool voor jou. Want hiermee kun jij meten hoe goed jouw voedselbos het (al) doet op het punt van biodiversiteit bijvoorbeeld, of hoeveel CO2 er in wordt opgeslagen. Maar ook kun je bijhouden wat je er economisch gezien uit oogst.

The Plant heeft samen met communicatiebureau de Lynx en Wageningen University & Research in 2020 een project uitgevoerd dat een supermooie tool heeft opgeleverd waarmee jij jouw voedselbos zelf en zonder kosten kan monitoren. Ook kun je het vergelijken met andere voedselbossen van dezelfde leeftijd en grondsoort. Deze data wordt bovendien via een Open Data bron gedeeld met iedere onderzoeker die hier naar wil kijken. Al metend draag jij dus actief bij aan de kennisgroei over voedselbossen!

Wil je niet verder lezen en meteen aan de slag? Download de Veldinstructies

Wat zijn de eisen om mee te kunnen doen?

Ieder voedselbos kan meedoen. Er is geen selectie aan de poort en dat betekent dat we alleen adviezen kunnen geven. Het enige belangrijke is om vragen zo zorgvuldig mogelijk te beantwoorden, zodat we geen appels met peren vergelijken. 

De Greendeal voedselbossen hanteert de volgende definitie van een voedselbos:

Voedselbossen zijn een door mensen ontworpen productief ecosysteem naar het voorbeeld van een natuurlijk bos, met een hoge diversiteit aan meerjarige en/of houtige soorten, waarvan delen (vruchten, zaden, bladeren, stengels ed.) voor de mens als voedsel dienen. Met aanwezigheid van:

  • een kruinlaag van hogere bomen;
  • minimaal 3 van de andere niches of vegetatielagen van resp. lagere bomen, struiken, kruiden, bodembedekkers,ondergrondse gewassen en klimplanten;
  • een rijk bosbodemleven;

Een voedselbos heeft een robuuste omvang, d.w.z. een oppervlakte van minimaal 0,5 hectare in een ecologisch rijke omgeving; in een ernstig verarmde omgeving is een minimale oppervlakte tot 20 hectare vereist.

Dit betekent dat voedselbossen die kleiner zijn dan een halve hectare in de praktijk meer tuinen zijn dan bossen. Zij zullen waarschijnlijk de belofte met betrekking tot een systeem zonder inputs niet helemaal waar kunnen maken en ook zullen de testuitslagen die extrapoleren naar een hectare bij deze voedselbostuinen wat foutgevoeliger zijn.

Ook voedselbossen met eenden, kippen of varkens zijn in deze definitie wel agroforestry (silvopasture) en ook zeker natuurinclusieve vormen van landbouw, maar geen voedselbos. Het functioneert daardoor anders. Bij de economische test kun je aangeven of er vee in het bos is geplaatst. Wees daar eerlijk over, want dan kunnen we jouw data goed vergelijken met de ‘voedselbossen’ waar dit ook het geval is.

Dus, samenvattend: alle voedselbossen op alle soorten en omvang land en van iedere soort bestemming en eigenaar zijn heel hartelijk welkom om deel te nemen. Je bent welkom in de community en ook jouw data zijn interessant voor de wetenschap. Wees echter eerlijk bij het invullen.

Wat meten we precies?

Ecologie en economie

Er zijn vier ecologische tests en per jaar kun je economisch verslag doen. De ecologische tests vinden plaats binnen een zogenaamd bomenplot. Per hectare kies je een kenmerkende plek voor die hectare, zoekt daar een goed te markeren/herkenbare boom en trekt daar een cirkel van 10 meter omheen. Download hier de Veldinstructies (met dank aan Aequator Groen & Ruimte).

Biodiversiteit

De biodiversiteit kun je meetbaar maken door binnen de bomenplot eens per jar alle planten in de kruidlaag te benoemen en te vertellen hoeveel het er zijn.  Deze test doe je ieder jaar in de periode mei-juni. Een app als Plantnet kan daar heel handig bij zijn.

bodemprofiel

Bodemprofiel en CO2opslag in de bodem

Aan de zuidkant van de centrale boom graaf je eens per vijf jaar een gat van 40 centimeter en dan benoem je verschillende bodemlagen die je kan zien. Hoe meer organisch materiaal in de bodem en hoe dieper je dat vindt, hoe beter het met je bodem is gesteld.

CO2opslag in bomen

In deze test meet je de hoogte en omtrek/diameter van alle bomen en hoge struiken die 130cm of hoger zijn in de bomenplot. Je voert dit getal in en dan weet je in het eerste jaar hoeveel CO2 er opgeslagen ligt in deze plot. Als je over drie jaar weer meet leer je hoeveel jouw voedselbos bijdraagt aan de zo ontzettend nodige opslag van CO2. Hoe cool is dat!

co2opslag in bomen
bodemdieren

Bodemdieren

Tijdens de jaarlijkse bodemdierendag meten wij ook de bodemdieren in dezelfde bomenplot. We leveren deze data dan van alle meetestnde voedselbossen aan bij de nationale telling. We willen in 2021 kijken of we op deze zelfde manier aan kunnen haken bij andere nationale tellingen.

Doe mee en help jezelf en de wetenschap!

Maak een account, ontmoet andere voedselboseigenaren in jouw regio en deel de niet tot jou te herleiden data met de wetenschap.

Download hier de Veldinstructies voor de ecologische tests.

Communicatiebureau de Lynx
Wageningen University and Research
Foodforest Ketelbroek
Stichting Voedselbosbouw
Van Hall Larenstein
De Bosgroepen
Landgoed Welna