Meet de oogsten van jouw voedselbos

Heb of beheer jij een voedselbos? En wil je weten hoeveel jouw bos oplevert?
Dat kan via jouw voedselbosproject op deze website. Je krijgt dan gratis toegang tot de voedselbos monitoringstool. Hiermee kun jij meten hoe goed jouw voedselbos het (al) doet op het gebied van biodiversiteit bijvoorbeeld, of hoeveel CO2 er wordt opgeslagen. Je kunt ook bijhouden wat de opbrengst uit je oogt is, economisch gezien.

De data is interessant voor jezelf en ook voor de wetenschap!

Wat kun je allemaal meten?

Er zijn vier makkelijke, wetenschappelijk gefundeerde en gratis te gebruiken online meetinstrumenten ontwikkeld, waar de community én de wetenschap wijzer van worden.

Als je een voedselbosproject op de site hebt staan, dan kun je deze test doen bestaande uit de volgende onderdelen:

  • Biodiversiteit (1x per jaar in mei en juni)
  • Bodemdieren (1x per jaar in oktober)
  • Bodemsamenstelling & pH (1x per 5 jaar)
  • CO2 opslag (1 keer per 5 jaar)
  • Economische oogst (1x per jaar als je toch de boekhouding doet)

Iedereen die een voedselbosproject heeft aangemeld, ontvangt 2x per jaar (in mei/juni en oktober) onze remindermails om te kunnen meten. Want jouw data geeft pas echt goede inzichten als je elk jaar je metingen doorgeeft.

Meer tips lees je onderaan deze pagina bij de veel gestelde vragen.

Wat zijn de voorwaarden om mee te doen

Ieder voedselbos kan meedoen, ook als je bos nog niet volledig voldoet aan de Green Deal definitie van voedselbossen. Het is daarom wel van belang dat je bij het aanmaken van je voedselbosproject de vragen zo eerlijk mogelijk beantwoordt, zodat we bij de analyse precies weten wat voor soort voedselbos jij hebt. Zodat we geen ‘appels met peren’ vergelijken.

Direct aan de slag met meten?

Als je nog geen profiel hebt aangemaakt, doe dat dan eerst, en meld je voedselbos aan. Ga daarna naar 'inloggen'. Vervolgens kun je via 'mijn omgeving' je metingen invullen.

Biodiversiteit meten

De biodiversiteit kun je meetbaar maken door binnen een gekozen plot eens per jaar alle planten in de kruidlaag waar te nemen en in te vullen hoeveel je van iedere plant ziet. In de veldgids lees je precies hoe je dat kunt doen. Deze test doe je ieder jaar in de periode mei-juni. Een app als Plantnet kan daar heel handig bij zijn. Maar met Obsidentify of Google Lens kan het ook.

In de video hiernaast leggen we uit hoe dat werkt.

In deze test meten we alleen de eenjarige en vaste planten in de kruidlaag van je voedselbos. De diversiteit van het totaal van deze planten krijgt een cijfer. Daarnaast ontstaat de soortenlijst die steeds meer waarde heeft voor de wetenschap. De lijst leert ons ook over successie, en over variatie per grondsoort of regio. Na de test krijg je gelijk feedback over hoe jouw voedselbos het doet ten opzichte van vergelijkbare projecten.

Bodemdieren telling

Tijdens de jaarlijkse bodemdierendagen meten wij ook de bodemdieren in dezelfde bomenplot. We leveren deze data dan aan van alle voedselbossen die meedoen aan de nationale telling.

In de veldgids staat uitgelegd hoe je meet en je vindt hier een handige kaart met allerlei namen van bodemdieren.

Samenstelling van de bodem en de PH

Vooral voor beginnende bossen is het belangrijk om te weten op welke grond je start en wat de zuurgraad van die grond is. We willen dat je deze test elke 5 jaar herhaalt, om uiteindelijk uitspraken te kunnen doen over of voedselbossen helpen om zure bodems minder zuur te maken.

Ook hiervoor staat in de veldgids precies hoe je dit kunt meten. We leggen het ook uit in deze video.

CO2opslag in bomen

In deze test meet je de hoogte en omtrek of diameter van alle bomen en hoge struiken die 130cm of hoger zijn in de bomenplot. Je voert dit getal in en krijgt een schatting hoeveel CO2 er in het eerste jaar opgeslagen ligt in deze plot. Als je over drie jaar weer meet, leer je hoeveel jouw voedselbos bijdraagt aan de zo ontzettend nodige opslag van koolstof. Hoe cool is dat!

Dit filmpje vertelt je meer over het meten van de CO2-opslag in bomen.

Economie

Wij kiezen ervoor om je te vragen om de economische gegevens van je voedselbos eens per jaar in te vullen. We blijven heel dicht bij wat je ook moet bijhouden voor je boekhouding en zijn niet alleen benieuwd naar kilo’s, maar ook naar uren werk en de vertaling naar (andere vormen van) economische opbrengsten.

De analyses en wetenschappelijk onderzoek

Als je meedoet met de metingen is het ook interessant om meer te leren over wat er daadwerkelijk uitkomt. Dat is in de eerste jaren natuurlijk nog beperkt, maar hoe meer we meten hoe interessanter deze data wordt.

Elk jaar plaatsen we het resultaat in onze open data bron. En eens in de 5 jaar vragen we Wageningen University and Research Centre om een analyse. Zodra er een zinvolle analyse te maken is.  Jouw persoonsgegevens en exacte locatie van het voedselbos worden uiteraard niet openbaar. In 2025 jaar heeft een ecoloog  vanuit Wageningen (WUR) zo’n analyse gemaakt van alle ingevoerde data. Daaruit bleek er al meer dan 300 soorten zijn gevonden zijn, met een verschuiving naar voedselrijkere systemen.

Wil je meer over weten over de verzamelde data? Lees dan verder over deze Open data en bekijk de data die er al is.

Wil je meer weten over de wetenschappelijke onderbouwing en de totstandkoming van de tool. Bekijk dan de webinars uit 2020 en 2021. Hierin vind je presentaties over de opbouw, de uitkomsten en het validatieonderzoek uit 2021. Hierin hebben we onderzocht wat de foutmarge is van al die leken die meewerken aan wetenschappelijk onderzoek.

Bekijk het webinar over het project Meet je voedselbos oogst (2020)

Bekijk het webinar over de resultaten en economische test (2021)

Direct aan de slag met meten?

Als je nog geen profiel hebt aangemaakt, doe dat dan eerst, en meld je voedselbos aan. Ga daarna naar 'inloggen'. Vervolgens kun je via 'mijn omgeving' je metingen invullen.

Veel gestelde vragen over voedselbos monitoring

Je hoeft geen lid te zijn om data aan te leveren maar je moet je wel registreren als deelnemer en een voedselbos project op de site zetten.

Je kunt je meetgegevens invullen door:

  • In te loggen op de website en ga dan via ‘mijn overzicht’ naar jouw voedselbos;
  • Kies ‘metingen invullen’;
  • Kies de bomenplot van de vorige keer of maak eerst een bomenplot aan;
  • Kies dan voor het invoeren van bijvoorbeeld de biodiversiteitstest.

  1. Log in op je profiel en ga daarna naar de projectpagina van je voedselbos (https://voedseluithetbos.nl/projecten/naam van jouw voedselbos). Je kunt je project ook vinden op de voedselboskaart.
  2. Op de projectpagina scroll je naar beneden tot je bij “Vergelijk dit bos met andere bossen” bent.
  3. Hier kies je jouw grondsoort en het jaartal en klik op “Filter voor resultaten”. Een uitkomst ziet er als volgt uit:

 

Je kunt hier 2 metingen vergelijken. Vergelijken van bodemdieren zit hier bijvoorbeeld niet in . Hier zie je alleen de resultaten de Co2 meting en de biodiversiteitsmeting te vergelijken met andere voedselbossen die hebben meegedaan.

De economie van een voedselbos is een heet hangijzer vol grote standpunten. In deze test hebben we het eenvoudig gehouden. Juist omdat we willen dat zoveel mogelijk mensen deze test ook daadwerkelijk invullen. We vragen naar:

  • De opzet van jouw bos: rechtsvorm, type bos, en of je er b.v. vee in houdt;
  • De kilos oogst per voedselboslaag (hoge kruinlaag, lage kruinlaag, struiklaag, en overige lagen samen);
  • De euro’s oogst per dezelfde voedselboslaag;
  • De overige inkomsten en, bij alles vragen we of je die omzet lokaal, regionaal of verder weg realiseert;
  • De oogst en onderhoud van het bos, dus de gerelateerde kosten (inkoop in economische termen);
  • De overige vormen van investeringen en kosten;
  • En, hoe je het qua menskracht organiseert: vrijwilligers, mensen met afstand tot, freelancers, personeel.

Zo verzamelen we zeer relevante informatie zonder voedselboseigenaren uren werk te bezorgen. En we hopen van harte dat jij, zeker als je mee wil bewijzen dat voedselbossen relevante verdienmodellen in zich hebben, mee wil doen met de economische test. Je kunt hem voor ieder jaar dat je bos bestaat invoeren en je kunt in principe dat wat je zelf al bijhoudt voor je administratie zo overnemen. Een aantal testers gaf aan dat ze deze administratie nog niet voerden, en hem nu aan de hand van deze opzet zelf hadden opgezet.

De drie ecologische tests zijn georganiseerd in zogenaamde bomenplots per hectare. Heb je een voedselbos van 1 hectare, dan hoef je iedere test maar 1x te doen, bij meer, vragen we je om deze tests op meerdere plekken te doen.

De biodiversiteitstest en de bodemdierentest moeten ieder jaar gedaan worden.

De CO2opslagtest kan iedere drie tot vijf jaar gedaan worden. Vaker mag, maar hoeft niet.

De bodem-samenstellingstest doe je ook eens per vijf jaar.

De economische test voer je ieder  jaar in. Wij raden aan om die in ieder geval ieder jaar als je de jaarafsluiting of jaarrekening doet in te voeren.

Grofweg gezegd ben je per test een uur bezig. Als je de de  CO2opslag- en Biodiversiteittests samen oppakt in mei of juni ben je per plot 2 uur bezig in het veld en een uur achter de computer. De economische test kost ook een uur en de bodemdieren kosten een half uur per plot in het veld en een kwartier achter de computer. Een klein dagdeel dus in totaal. Dit zijn gemiddelden, maar het geeft je een idee.