Aantrekkelijke (voedsel)bos landschappen

Zes aantrekkelijke recepten voor biodiverser, klimaatrobuuster en voedselrijker bos

In het project ‘Aantrekkelijke nieuwe boslandschappen op maat’ worden zes boslandschappen ontworpen, voor zes heel verschillende percelen van landeigenaren in Gelderland. We willen in Nederland immers meer en gevarieerder bos, meer biodiversiteit, en minder stikstof en CO2. Maar wat kun je met bos en welk bos past waar? Deze pilots moeten daar duidelijkheid over geven. Voorwaarde daarbij is dat het boslandschap iets oplevert: een combinatie van inkomen (voedsel en hout), klimaatbestendigheid, CO2– en stikstofreductie en vooral biodiversiteit. Daarom maken in dit project twee landgoederen hun bos biodiverser, twee melkveehouders verbreden hun bedrijven als voorbereiding op de toekomst, een fruitteler wil meer dan rijen appels en wil een landeigenaar met een heel hoge grondwaterstand leren hoe hij daar een voedselbos op kan aanleggen.

 

Antwoord op een behoefte aan nieuwe inspiratie

Het is duidelijk dat de landbouw behoefte heeft aan perspectief. Dit project levert daarom graag voorbeelden voor heel diverse situaties. Niet alleen wordt er per deelnemer een (voedsel)boslandschap ontworpen, maar ook komen er aan het eind van het project cijfers beschikbaar over kosten en opbrengsten, om zo andere grondeigenaren te inspireren. Om dit te laten slagen, werken in dit project partijen samen uit verschillende domeinen: The Plant/Voedsel uit het Bos, Stichting Voedselbosbouw Nederland, Stichting Probos en Communicatiebureau de Lynx. Financiering komt van de EU en de provincie Gelderland.

Meer over de inhoud van het project

Stichting Probos ontwikkelt in dit project twee vernieuwende boslandschappen. Met meer biodiversiteit, grotere robuustheid en interessante nieuwe oogstvormen.

Wouter van Eck vertelt over de vier landchappen die door Stichting Voedselbosbouw Nederland in dit project worden ontwikkeld. 

Tjitske Ypma van stichting de Lynx legt uit waarom het zo belangrijk is dat dit project er is. 

Wanneer zijn we klaar?

Op 22 november presenteren we de resultaten en kun jij aan de slag met de online voedselbostool. Wil je daar bij zijn? Schrijf je dan nu vast in.

Landgoed Welna in Epe: van hout naar diversiteit

Bosbouwlandgoed Welna in Epe wil samen met stichting Probos een kwetsbaar monocultuur plantagebos verrijken met meerdere, voor biodiversiteitsverbetering èn voor houtproductie geschikte soorten.

Landgoed Welna is een 600 hectare groot gebied op de Veluwe. Welna gaat meedoen met een stuk van 16 hectare. Bram Opdam: “We zijn als bosbouwers op zoek naar nieuwe verdienmodellen, waarbij we minder schade toebrengen aan ecosystemen en de bossen diverser kunnen maken. We willen al een stuk omvormen tot voedselbos. Een aangrenzend stuk bos gaan we nu we verrijken met notenbomen. Die zijn zowel geschikt voor houtproductie als voedsel.  De uitdaging zit niet alleen in het ontwerp, maar ook in een gezamenlijke zoektocht met de provincie naar wat wenselijk is en hoe het zich verhoudt met de boswet. Het ingewikkelde van bosbeheer is dat je beslissingen van nu pas over 30 jaar terugziet.”    

V.l.n.r. Rob Fernandes en Bram Opdam

Lingehout in de Betuwe: van fruitboomgaard naar voedselbos

Voedselbos Lingehout is opgericht door energiecooperatie Betuwewind. Het gebied is 10 hectare groot, en is gestart in 2022. Het bestaat uit vier onderdelen: een moes/bloementuin, een gedeelte met bessenstruiken in rijenteelt, een klassiek productievoedselbos en een fruitboomgaard die wordt omgevormd door een samenwerking van Frank de Gram van Waalgaard en Wouter van Eck van Stichting voedselbosbouw. 

In dit ontwerp laten we zien hoe je een boomgaard langzamerhand kan verrijken en kan beheren met mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Ook kun je economisch zien hoe je langzaam de fruitteelt afbouwt en de voedselbosteelt opbouwt. 

 

V.l.n.r. Frank de Gram, Gerdien Dijkstra, Wouter van Eck

in het boomgaardgedeelte

De Dorskamp in Wageningen: van natuurbos naar biodivers voedselbos

Landgoed de Dorskamp in Wageningen (ca. 70 hectare) is sinds kort overgedragen aan de jongere generatie. De missie was en is nog steeds om het landgoed duurzaam in stand te houden tegen aanvaardbare beheerkosten. Er wordt gestreefd naar een aantrekkelijk, mooi bos waarin mensen rust vinden en kunnen wandelen. De natuur van het bos is belangrijk en met een voedselbos van één hectare hopen zij de biodiversiteit verder te ondersteunen.

 

Twee generaties in het bos

Millingen: van melkveebedrijf naar regeneratieve landbouw

Melkveebedrijf in Millingen verbreedt de eenzijdige melkveehouderij naar regeneratieve landbouw inclusief 5 hectare voedselbos.

Claudi Rudorf en Howard Koster pachten 25 hectare grond van Land van Ons, om daar uiteindelijk met 8 andere ondernemers en veel vrijwilligers aan de gang te gaan met verbreding. Claudi: “We willen graag 5 van de 25 hectare grond omzetten naar voedselbos. Verder hebben we plannen voor akkerbouw, een tuinderij voor groentepakketten, melkvee met agroforestry, een zelfpluktuin en een winkel. Ik heb hotelmanagement gestudeerd en hier ervaring in. Howard is bodemonderzoeker. Hij wil ook aan de gang met compost en daar onderzoek naar doen. 

Het ideaal van ons beiden is om mensen meer met de natuur te verbinden en op zodanige manier voedsel te verbouwen dat het ontstaat vanuit een samenwerking met de natuur. Voor ons project is het heel fijn dat we mee kunnen doen met Boslandschappen, want we willen graag komen tot een goed ontwerp voor het relatief grote voedselbos op zeer goede grond.” 

claudi en howard op hun land in Millingen

Claudi Rudorf en Howard Koster 

Montferland in Kilder: van melkveebedrijf naar voedselbos en een camping

De nieuwe generatie neemt het akkerbouwbedrijf in Kilder op arme zandgrond vlakbij Montferland over en gaat voor een combinatie van voedselbos en camping.

Yvonne Hollander en Gerben van der Ven werken nu in de creatieve sector en willen er twee jaar over doen om langzaam van plek en beroep te gaan veranderen.

Zij vragen Wouter van Eck en Stichting Voedselbosbouw Nederland om voor hen een biodiverse, educatieve en fijne omgeving te ontwikkelen voor bezoekers maar waar ook daadwerkelijke voedselbosproductie wordt gerealiseerd. 

 

De oude en nieuwe generatie van de boerderij in Kilder

kilder

Ederveen: een aantrekkelijk voedselbos op land met een hoge grondwaterstand

Bij veel landbouw kijkt men naar de minerale samenstelling van de bodem. Bij voedselbossen is dat ook van belang, maar -opvallend genoeg- van veel minder belang dan de grondwaterstand. Hoe je minerale uitgangspunt ook is (zand, klei of een mengvorm daarvan), uiteindelijk gaat het bij een succesvol voedselbos om de biomassa in de bodem en kun je daar vanuit elke situatie naartoe werken.

De grondwaterstand is zo bepalend omdat je niet meer eenjarigen werkt, met kleine wortelstelsels, maar met bomen die tot 400 jaar gelukkig moeten zijn op een plek. En sommige bomen houden niet van natte voeten. 

In dit ontwerp laat Wouter van Eck zien hoe je creatief om kunt gaan met een hoge grondwaterstand. Op dit perceel staat het water regelmatig op 15 centimeter onder het maaiveld. 

wouter van eck en henk van den dikkenberg

Henk van den Dikkenberg en Wouter van Eck onderzoeken de bomen.

Op 22 november presenteren we de resultaten

Er wordt nu volop ontworpen, gefilmd, ontwikkeld en gevuld. Er is een team van 10 mensen nu aan de slag om te zorgen dat er op 22 november niet alleen zes inspirerende ontwerpen zijn, maar ook praktisch downloadbare plantenlijsten en een tool waarin je zo’n recept kunt vertalen naar jouw situatie/grondsoort/omvang/plan.

Dit slotevent zal op 22/11/’22 van 15-17 uur plaats vinden in de Bevrijdingskerk in Wageningen. We zullen binnenkort meer toelichten over de inhoud van het programma. 

Wil jij hier bij zijn? Schrijf je hieronder vast in.  

Projectpartners

The Plant
Communicatiebureau de Lynx
Stichting Voedselbosbouw
Landgoed Welna